Tsunami snelheids- en aankomstcalculator
Tsunami snelheids- en aankomstcalculator schat hoe hard een lange golf in ondiep water reist en hoe lang die constante snelheid over een rechte kustafstand zou duren.
Waarom aankomsttijd geen giswerk vanaf de epicentrumstip mag zijn
Na een zeebeving vragen mensen ‘hoe lang hebben we?’ Het antwoord is niet de S-golf over land en ook niet de windsnelheid. Een tsunami gedraagt zich over de oceaan als een ondiepwatergolf: de golflengte is zo groot dat de hele waterkolom meedoet en de fasesnelheid √(gH) volgt. Op 4000 m diepte is dat honderden kilometers per uur — contra-intuïtief als je windzee van 50 km/h in je hoofd hebt.
Zonder diepte invoeren gok je of een golf ‘uren’ of ‘minuten’ weg is. Het verschil tussen abyssale vlakte en continentaal plat is enorm: bij de kust stort de snelheid in, de amplitude groeit, en lokale baaien bepalen run-up. Deze tool isoleert expres één diepte en één afstand, zodat je die ordegrootte eerst snapt voordat je een bathymetrisch model opent.
Het is onderwijs, geen KNMI- of PTWC-vervanger. Variabele diepte, richting, eilandschaduw en getijde zitten er niet in. Gebruik het om √(gH) te voelen, niet om te evacueren.
Nederlandse kusten hebben geen 4000 m water voor de deur; de Noordzee is ondiep. Vul je H=40 m in plaats van 4000, dan zakt √(gH) met een factor tien (√100). Dezelfde 500 km zou dan geen 0,7 uur meer zijn. Dat is precies de les: de canonieke 198,09 m/s hoort bij een Pacifische abyssale kolom, niet bij een Waddenzee-scenario. Wie het 713,13 km/h-getal op een Texelse krantenkop plakt, heeft de bathymetrie niet gelezen.
Aankomst 0,7 uur is 42 minuten, geen ‘bijna een uur’ om mee te evacueren en ook geen 0,7 minuten. Het veld heet hours. In een toetsuitwerking hoort naast 0,7 ook de controle 500000 / 198,09 / 3600. Als die deling 0,07 of 7 oplevert, zit er een factor 10 of 3600 mis. Houd g=9,81 vast; 9,8 versus 10 verandert 198 nauwelijks, eenheden wel.
Tot slot: √(gH) is fasesnelheid van een lange golf, geen transportsnelheid van waterdeeltjes naar je voordeur. Run-up, inundatie en ‘hoe hoog wordt het op de boulevard’ zitten in andere modellen. Deze pagina mag die verwachting wegnemen voordat iemand 713 km/h als ‘de vloed komt aan als een TGV door de straat’ vertaalt.
Voordat je begint
Bepaal een representatieve Ocean depth op het pad, niet de diepte onder je strandstoel. Voor een open-oceaanleg is 4000 m een klassiek lesgetal. Voor de Noordzee is honderd meter al veel; vul dat dan ook in.
Zet Distance to coast op de padlengte die je wilt modelleren, in de eenheid van de selector. Canonieke 500 km = 500000 m. Bronnen in zeemijlen eerst omrekenen.
Je krijgt drie uitkomsten: Speed (m/s) voor SI-vergelijking, Speed (km/h) voor intuïtie, Arrival (hours) als afstand/snelheid. Ze komen uit dezelfde √(gH).
Veelvoorkomende gebruiksscenario’s
- Canonieke oceaan: 4000 m diep, 500 km tot de kust
- Uitleggen waarom een Pacifische tsunami uren kan reizen terwijl lokale golven minuten kosten
- Vergelijken van abyssale √(gH) met een plat van 200 m (zelfde afstand, andere snelheid)
- Natuurkundeles: g = 9,81 m/s² en H in meters, geen ‘tsunami-app’
- Ordegrootte checken voordat je een nieuwsgetal van ‘800 km/h’ gelooft
- Contrast met windzee: waarom die formule hier wel en op zee meestal niet
Hoe deze rekenmachine te gebruiken
- Vul Ocean depth in (m, ft, in of cm via de selector).
- Vul Distance to coast in dezelfde lengtedimensie in.
- Lees Speed (m/s), Speed (km/h) en Arrival (hours).
Diepte bepaalt de snelheid; afstand deelt door die snelheid voor de tijd. g is vast 9,81.
Stap-voor-stap uitleg
Sanne geeft aardrijkskunde. Ze wil tonen dat ‘tsunami’s zijn langzaam zichtbaar maar razendsnel op diep water’ geen tegenspraak is.
Situatie: Open oceaan, 4 km water, 500 km tot een denkbeeldige kust, constante diepte.
Ingevulde waarden:
- Ocean depth: 4000 m
- Distance to coast: 500000 m
Resultaat: Speed = 198,09 m/s, Speed (km/h) = 713,13, Arrival = 0,7 uur. 198 m/s is inderdaad in de orde van een jet; 0,7 uur is ongeveer drie kwartier over 500 km.
Sanity-check: √(9,81×4000) ≈ √39240 ≈ 198. km/h = ×3,6. Tijd = 500000/198/3600 ≈ 0,70. Klopt de ordegrootte niet, dan is Distance geen 500 km.
Takeaway: Sanne noteert 4000 m, 500 km, 198,09 m/s, 713,13 km/h, 0,7 h, plus ‘constante diepte, geen evacuatieadvies’.
Formule en methode
c = √(g · depth) met g = 9,81 m/s²
c_kmh = c · 3,6
t_hours = distance / c / 3600
Depth en distance gaan naar meters. Geen dispersie, geen bodemwrijving, geen richting.
Elke invoer begrijpen
Ocean depth — waterkolom. Canonieke 4000 m.
Distance to coast — padlengte. Canonieke 500000 m.
Speed (m/s) — 198,09.
Speed (km/h) — 713,13.
Arrival (hours) — 0,7.
Aannames
Constante diepte, rechte lijn, lineaire ondiepwatertheorie, g=9,81. Geen aardbevingsduur, geen reflecties.
Veelgemaakte fouten met Tsunami snelheids- en aankomstcalculator
- 500 km invoeren als 500 (meter).
- Diepte in kilometers zonder omrekenen (4 in plaats van 4000).
- Aankomst als minuten lezen terwijl het veld uren is.
- Het getal gebruiken om te blijven of te vluchten.
Uitgewerkte voorbeelden
-
4000 m diep, 500000 m pad → 198,09 m/s, 713,13 km/h, 0,7 h. Canonieke check.
-
Zelfde getallen als eenheidsles: 713 km/h klinkt als een vliegtuig; dat ís de les van √(gH) op 4 km water.
-
Zelfde canonieke invoer na een selectorwissel naar voet: reken diepte en afstand terug naar dezelfde fysica tot je weer 198,09, 713,13 en 0,7 ziet.
Het interpreteren van uw resultaten
| Veld | Waar je op let |
|---|---|
| Speed (m/s) | ~200 op 4 km diepte is plausibel; 20 of 2000 wijst op H-fout. |
| Speed (km/h) | Zelfde fysica ×3,6. |
| Arrival (hours) | Klein getal kan tóch tientallen minuten zijn (0,7 h ≈ 42 min). |
Langzamer bij kleinere H; sneller bij grotere H. Kustplat maakt later in het echte pad alles trager.
Reken de 0,7 uur desnoods naar minuten: 42. Dat is de open-oceaanleg van 500 km bij 198,09 m/s, niet de laatste 20 km over het plat waar de golf tot tientallen meters per seconde inzakt en in hoogte groeit. Wie 713,13 km/h en ‘langzame vloed aan de horizon’ combineert, heeft twee regimes door elkaar gehaald. Noteer in het verslag: constante H=4000 m, g=9,81, afstand 500000 m. Zonder die drie is 0,7 uur een losse kreet. Vergelijk nooit met de looptijd van P-golven door de korst; dat is een andere 8 km/s-wereld.
Resultaten vastleggen en delen
Schrijf diepte+eenheid, afstand+eenheid, drie uitkomsten, g=9,81, en ‘geen bulletin’. Zonder eenheden is 4000 vs 500000 niet te auditen.
Praktische tips
- Teken H langs het pad: één getal is het zwakste punt van het model.
- Vergelijk 4000 m met 200 m op papier: c schaalt met √H, niet lineair.
- 0,7 uur niet afronden naar ‘een uur’ in een toetsuitwerking als de motor 0,7 toont.
- Koppel aan magnitude alleen als les (‘energie vs aankomst zijn verschillende vragen’).
Beperkingen en wanneer niet te gebruiken
Geen inundatiekaart, geen KNMI, geen DART. Noordzee, fjorden en koraalriffen vragen andere modellen. Windzee, seiches en meteo-tsunamis zijn andere regimes.
Wanneer moet u een ander hulpmiddel zoeken?
- Energie van twee magnitudes: aardbevingsenergie.
- Afstand tussen twee lat/lon-punten in plaats van een kale padlengte: geodetische afstand.
- Luchtkwaliteit na een andere ‘pluim’-vraag: Gauss-pluim.
- Regenvolume op land, geen oceaangolf: regenval naar volume.